Hoeveel laadpalen passen op mijn aansluiting?

Met een gelijktijdigheidsfactor komt een kantoor op 160 kW uit op 2 tot 14 laadpunten. Per kwartier doorgerekend 4, met slim laden 39. Zo reken je het uit.

Wat een gelijktijdigheidsfactor is

Een laadpaal heeft vaak twee laadpunten; dit artikel telt laadpunten, met één auto per punt. Een gelijktijdigheidsfactor zegt welk deel van de laadpunten tegelijk in gebruik is. Tel het vermogen van alle laadpunten op en vermenigvuldig dat met de factor, dan heb je een schatting van wat het laden samen vraagt. Past dat in de ruimte die het huidige verbruik onder het transportvermogen overlaat, dan passen de laadpunten.

Welke factor je neemt, hangt af van waar je kijkt:

• 1, volgens de installatienorm NEN 1010 voor de circuits naar de laadpunten: alle laadpunten kunnen tegelijk gebruikt worden, dus reken je alsof dat ook gebeurt, tenzij het laden geregeld wordt¹. Voor de aansluiting is dat de voorzichtigste keuze.
• 0,8 op het drukste kwartier van het rekenvoorbeeld hieronder, met 10 laadpunten: dan laden er 8 tegelijk.
• 0,17 gemiddeld in hetzelfde voorbeeld: een auto laadt in 6 van de 35 kwartieren dat hij er staat.

Zolang er ruimte genoeg op de aansluiting was, deed het er weinig toe welke factor je koos: een laadpunt te veel of te weinig viel weg in de marge. Waar de aansluiting niet meer zwaarder kan, is die marge weg en telt elk kwartier.

Waarom één factor het antwoord niet geeft

Een factor schat hoeveel de laadpunten samen vragen. De vraag is of dat past in de ruimte die op dat moment onder het transportvermogen overblijft. Allebei veranderen ze per kwartier.

• De ruimte is geen vast getal. Het verbruik van een bedrijf piekt een paar uur per dag. Het transportvermogen min de hoogste piek van het jaar is de ruimte op het krapste kwartier. Een berekening met dat getal doet alsof er de hele dag niet meer ruimte is.
• Gelijktijdigheid hangt af van wanneer auto's komen. Medewerkers komen in een paar uur binnen en sluiten hun auto direct aan. Dan laadt het grootste deel tegelijk, ook als ze over de hele dag gemiddeld maar een klein deel van de tijd laden.

Een gemiddelde gelijktijdigheid is als het gemiddelde aantal auto's op de A2 over een hele dag. Het klopt, en het zegt niets over de file om half negen.

Rekenvoorbeeld: kantoor met magazijn op 160 kW

Een groothandel heeft een kantoor en een magazijn op één grootverbruikaansluiting met 160 kW gecontracteerd transportvermogen. Het magazijn draait op werkdagen van 6:00 tot 16:00, het kantoor van 8:00 tot 17:30. 's Winters verwarmt een warmtepomp, op warme zomerdagen koelt de airco. Het bedrijf verbruikt 459 MWh per jaar, gemiddeld 52 kW. Het hoogste kwartier is 132 kW, op woensdag 26 februari om 9:45.

Het bedrijf is een voorbeeld. Het profiel is voor dit artikel kwartier voor kwartier opgebouwd over heel 2025, met een seizoensverloop maar zonder koudegolf.

Er zijn 60 parkeervakken, dus vanaf 2027 vraagt de wet minstens 6 laadpunten, of leidingdoorvoeren voor de helft van de vakken². Het bedrijf wil laadpunten van 11 kW voor de auto's van medewerkers. Elk laadpunt krijgt op werkdagen één auto, die tussen 7:00 en 9:00 aankomt en 8 tot 9,5 uur blijft. Een auto heeft 6 tot 24 kWh nodig, wat past bij een woon-werkrit van ongeveer 30 tot 125 km heen en terug³. Gemiddeld blijft een laadpunt op één op de zeven werkdagen leeg. Elke week heeft hetzelfde patroon, ook in vakanties en op feestdagen. Van wat het laadpunt levert, komt 95% in de accu.

Wat de factor zegt. De ruimte boven de hoogste piek is 160 − 132 = 28 kW. Een laadpunt van 11 kW telt mee voor 11 kW maal de factor.

Dezelfde aansluiting levert dus 2, 3 of 14 laadpunten op, afhankelijk van welk moment de factor beschrijft.

Zonder slim laden, per kwartier. Elke auto laadt vanaf aankomst op 11 kW tot hij zijn kWh heeft. Tel je dat per kwartier op bij het verbruik van het bedrijf, dan zie je op hoeveel dagen het verbruik boven het gecontracteerd transportvermogen uitkomt. In een congestiegebied mag dat niet, ook niet een paar kwartieren per jaar (zie batterij dimensioneren voor een bedrijf).

Zonder slim laden passen er 4, minder dan de 6 die de wet vanaf 2027 vraagt als het bedrijf niet voor leidingdoorvoeren kiest. Dat is meer dan de factor 1 of 0,8 zegt, omdat 79% van de auto's om 10:00 al vol is, voordat het bedrijf zijn dagpiek bereikt, meestal tussen 10:00 en 12:00. En het is veel minder dan de gemiddelde factor zegt, omdat de auto's allemaal in dezelfde twee uur binnenkomen. Met tien laadpunten laden op maandag 13 januari om 9:00 zeven auto's tegelijk, terwijl het bedrijf zelf al op 119 kW zit.

Of je de juiste factor hebt gekozen, weet je pas als je het per kwartier hebt doorgerekend. En dan heb je de factor niet meer nodig.

“Onze klanten willen groeien. Extra hallen, machines, productielijnen. Maar ze krijgen geen extra capaciteit van de netbeheerder. Wattix helpt ons inzichtelijk maken wat er binnen hun bestaande aansluiting toch nog mogelijk is.”

Jesse Moms, Kremer Installatietechniek

Met slim laden. Slim laden verdeelt elk kwartier de ruimte onder 160 kW over de auto's die aan een laadpunt staan. Het verbruik blijft dan altijd binnen het transportvermogen, en de vraag wordt of elke auto vol is als hij vertrekt. Daarvoor telt niet het vermogen van het laadpunt, maar de energie. Een auto die 14 kWh nodig heeft en 9 uur blijft, vraagt gemiddeld 1,6 kW, geen 11 kW.

Met slim laden passen er 39. Dat zijn 8.664 laadsessies in 2025, en elke auto krijgt op elke werkdag de energie waarvoor hij kwam. Op 13 januari staat het verbruik daarvoor tien uur lang op 160 kW, en geen kwartier erboven.

Bij 40 laadpunten vertrekken op drie dagen in januari en december drie auto's zonder alle kWh die ze nodig hebben, samen 10 kWh tekort. Bij 43 laadpunten is het tekort over het hele jaar 484 kWh, 0,4% van wat de auto's nodig hebben. Maar dat tekort zit bij 45 sessies, verspreid over 22 dagen, en vooral in de winter, als de warmtepomp een deel van de ruimte gebruikt.

Drie dingen bepalen hoe hard die 39 is.

• De laadsessies. Ze zijn het onzekerste deel van de berekening. Heeft elke auto een kwart meer energie nodig, dan passen er geen 39 maar 29. En het voorbeeld herhaalt elke week hetzelfde patroon, terwijl een echte bezetting meer wisselt.
• Het slimme laden. Het rekenvoorbeeld plant het laden met de vertrektijd en de kWh van elke auto, en met een verwachting van het verbruik van het gebouw. Load balancing die het vermogen steeds gelijk verdeelt over de aangesloten auto's, laadt op krappe dagen minder auto's vol, en dan passen er minder laadpunten.
• De marge. Het voorbeeld rekent tot precies 160 kW, met de verwarming van een gewoon jaar. Wie een paar kW onder het transportvermogen wil blijven, of een koude week wil opvangen, komt op minder laadpunten uit.

“Je moet altijd aannames maken. Maar een platform als Wattix geeft je de vrijheid om de resultaten op je eigen manier aan de klant te presenteren, met het vertrouwen dat het onderliggende rekenmodel keer op keer dezelfde solide basis biedt.”

Fred Theunissen, De Installatiemakers

Zo reken je het per kwartier uit

1. Neem een jaar kwartierdata van de aansluiting. Een grootverbruikaansluiting wordt per kwartier gemeten, en daaraan toetst de netbeheerder het transportvermogen. Een heel jaar is nodig omdat de krapste dagen vaak in de winter vallen. Bij een kleinere aansluiting, tot en met 3x80A, is de hoofdzekering de grens, en die reageert op elk moment, niet op het kwartiergemiddelde.
2. Leg de laadsessies vast. Per laadpunt: wanneer de auto komt, wanneer hij gaat en hoeveel kWh hij nodig heeft. Weet je alleen de woon-werkafstand, reken dan met ongeveer 19 kWh per 100 km³. Reken ook een variant met meer energie per auto door, omdat hier de meeste onzekerheid zit.
3. Reken zonder slim laden. Laat elke auto vanaf aankomst op vol vermogen laden en tel dat per kwartier op bij het verbruik. Komt het in geen enkel kwartier boven het transportvermogen, dan past het ook zonder slim laden. De installatie dimensioneer je dan volgens NEN 1010 met factor 1.
4. Reken met slim laden. Verdeel per kwartier de ruimte onder het transportvermogen over de auto's die er staan, met voorrang voor de auto die het krapst zit, en kijk per sessie hoeveel kWh de auto bij vertrek heeft gekregen. Reken met het laadrendement, in dit voorbeeld 95%.
5. Voeg laadpunten toe tot er een sessie met tekort is. Het laatste aantal zonder tekort is het antwoord met slim laden. Daarna kies je of een paar krappe dagen acceptabel zijn, of dat zonnepanelen of een batterij de ruimte vergroten.

Wat Wattix hierin doet

In Wattix leg je per laadpunt het vermogen en de wekelijkse laadsessies vast: wanneer de auto komt, wanneer hij gaat en hoeveel kWh hij nodig heeft. Wattix plant het laden per kwartier binnen het gecontracteerd transportvermogen, naast het verbruik uit de kwartierdata van de aansluiting, en laat per sessie zien hoeveel energie de auto krijgt en waar het tekort zit. Het rekenvoorbeeld is met dezelfde rekenkern doorgerekend. Hoe dat werkt, lees je bij slim laden in Wattix.

Daarna reken je varianten door: meer of minder laadpunten, met of zonder batterij, of laden op zonnestroom. Zie laadinfrastructuur binnen de netaansluiting. Waar de onzekerheid in zo'n berekening zit en hoe nauwkeurig die is, lees je in wat een energiesimulatie is.